Khodnevis: خودنویس، در مسیر سانسور یا فرصت آزاد اندیشی؟

خودنویس، در مسیر سانسور یا فرصت آزاد
اندیشی؟
================================================================================
سوسن سیروسی ۰۸ شهریور ۱۳۸۹

خودنویس آنچنان که جناب کوثر اعلام کرده‌اند
بسوی ایجاد تغییرات جدید در حرکت است.
این خبری است که آقای نیک آهنگ کوثر در ستون
خودنوشته وعده‌اش را داده‌اند.
ایشان از بازی و تمرین گفته‌اند و خودنویس را
رسانه‌ای آماتوری می‌دانند که لازم نیست
تابع تمامی قوانین سایت‌های خبری و حرفه‌ای
باشد. همچنین ضمنا از سختگیری‌ها در نشر
مطالب سخن می‌گویند.
این تصمیم پس از مشورت ایشان با کهنه
روزنامه‌نگاران خوشنام ایرانی وضع شده است و
آغازش را می توان حذف مطلبی دانست که در آن
عکسی منتسب به ابراهیم نبوی درج شده بود.
واکنش منطقی و حرفه‌ای ایشان به این مطلب را
در عذر خواهی رسمی خودنویس از آقای نبوی و
خوانندگان دیدیم.
با این وجود در ادامه بررسی عملکرد خودنویس
مطالبی به نظر خطور کرده که تلاش می‌شود
بصورت خلاصه از دید یک خواننده دائم خودنویس
به آن اشاره کنم.
-         ایرادی که بسیاری به خودنویس وارد می
دانند انتشار مطالبی است که به نظر شایسته
منتشر شدن در وبلاگ های شخصی می‌باشند.
مطالبی که حتی گاهاً بدون استناد به واقعیت
ملموس و یا استدلال منطقی نهایتا به
نتیجه‌گیری‌های شگفت انگیز و مورد بحث
می‌انجامد. به نظر می‌رسد اینک منتشر نمودن
یک مطلب در خودنویس پر آوازه نه تنها کار
افتخار آمیزی نیست بلکه به سادگی گذاشتن یک
پست در وبلاگ و یا یک نظر در سایت های معتبر
می‌باشد. این نیز جالب است که مطالبی گاهاً در
خودنویس می‌بینیم که شاید نویسنده اش زحمت
نوشتن 200 واژه در کل آن مطلب را هم به خود نداده
باشد. این شرایط را با انتشار مقاله در
سایت‌های پر مخاطب دیگر قیاس کنیم. ارسال
کننده مطلب به بسیاری از سایت های معتبر زمان
زیادی را صرف تحقیق، نوشتن و بازخوانی و اصلاح
مطلب می‌کند و در تلاش است که طی یک مطلب کم
ایراد مفتخر به انتشار مقاله‌ای شود. خلاصه
اینکه نشر مطلبی در خودنویس بسیار سهل و دست
یافتنی‌تر از هر کنشی در اینترنت شده است.
موقعیتی که پس از مدتی خودنویس را به رسانه
«هرچه گو» بدنام می‌کند و مطالب منتشره در آن
بی اعتبار به نظر خواهند رسید. آنگاه گریز از
نشر مطلب در خودنویس را لاجرم از سوی مقاله
نویسان توانا شاهد خواهیم بود. یعنی خودنویس
در صورت تداوم این رویه بصورت بدیهی
نویسندگان توانا را از عرصه خود رانده و
سانسور می‌کند.
-          معضلی از عدم کنترل کامنت‌ها نیز در
خودنویس رخ نمایی کرده است. هر چند شاید
مدیران از این درگاه گشوده به روی هر مطلب به
انتظار قضاوت و واکنش های خوانندگان در قبال
مطالب نشسته‌اند اما انتشار مطالب بی محتوا و
یا تکراری از سوی خوانندگان قضاوت نشده و جالب
اینکه به نظر کامنت گذاران شناخته شده در
خودنویس این مطالب را بیشتر می‌پسندند و در
رثایش هر نظر منتقدی را منکوب می‌کنند. این
برخورد حذفی کامنت گذاران دائمی فرصت هر
پاسخی را از منتقد می‌گیرد چون در صورت ابراز
مخالفت حتی مخاطب فحاشی و افترا نیز قرار
می‌گیرد. بنابراین نظر منتقد علی رغم میل و
هدف مدیر سایت خودبخود زمینه ابراز نمی‌یابد.
شخصی نمودن پاسخ ها در قسمت نظرات از سوی نظر
دهندگان تفریبا شیوه مرسوم آن قسمت از سایت
شده و چون مدیران سایت نیز از کنترل محتوای
نظرات اجتناب می‌کنند فضای مسمومی بر آن حاکم
می‌شود که الزاما تنها موافقین نظر کامنت
گذاران حرفه‌ای سایت جسارت ابراز وجود
می‌یابند. پیامد نا مطلوب ابراز نظر مخالف از
سوی خوانندگان خود شاید به سانسور شدن منتقد
می‌انجامد. هر چند ضمن اندیشیدن راهکاری برای
سالم سازی عرصه نظر دادن باید الفاظ رکیک
مستعمل در نظرات با احترام قائل شدن برای
شخصیت خواننده خودنویس حذف شوند.
طی آزادی بی قید و بند درگاه نظرات از سوی
سردبیر ناظر حتی گاهی نویسندگان مقالات نیز
از الفاظ رکیک، توهین و پرخاش‌ها در امان
نمی‌مانند و از نویسنده منتقد که حرمت و
حمایتی از سوی سردبیر نیز ندیده است نباید
توقع تکرار موضع مورد تهاجم را در خودنویس
داشت. ( آسیب از آن جا ناشی می‌شود که مشخصا
این حملات از سوی عده ای همصدا و متفق بر یک
موضع و در نفی هر مخالفتی با ایشان آغاز شده و
پیگیر حذف نظر مخالف می‌شوند . مضحک این است
که این منش مخرب عرصه آزاد اندیشی مدعی
روشنفکری بوده و دیگران را نیز به صرف عدم
تکرار منویاتشان متهم به تمامیت خواهی
می‌کند!)
-         جناب کوثر مکررا خودنویس را سایت
«شهروند روزنامه نگار» می‌خواند. در جریان
خیزش مردمی و کنش جنبش سبز «شهروند خبرنگار»
با ثبت و انتشار اخبار در رسانه‌های معتبر
برسمیت شناخته شد. این اصطلاح «شهروند
روزنامه‌نگار» نیز به نظر از اعتبار «شهروند
خبرنگار» تغذیه می‌شود اما پرسش اساسی تمایز
میان خبر نگاری با روزنامه نگاری می‌باشد.
جناب کوثر بواسطه دانشی که دارند می‌توانند
این تمایز را بهتر توضیح دهند.
جناب کوثر نیاز به آموزش را یادآور شده اند و
گویا پیگیر این آموزش برای تازه کاران نیز
هستند. خودنویس موضع مشخصی اتخاذ ننموده است
که آیا اساسا مقید به اعتبار اندوزی باشد و یا
مشارکت تازه کاران و آموزش شهروندان علاقه
مند به روزنامه‌نگاری را دنبال می‌کند؟ شاید
پاسخ این باشد که خودنویس در پی اعتبار
رسانه‌ای با جذب نویسندگان توانا می‌باشد و
در کنار این اعتبار و نمود دانش نویسندگان
مقالات ایشان را سرمشق و مطالب تازه کاران
مشتاق به نوشتن در خودنویس معتبر را مشق
روزنامه نگاری تلقی می‌نماید. اگر این
استنتاج از عملکرد خودنویس صحیح باشد باید به
ایراد انتشار سرمشق و مشق در میان هم اشاره
کرد. اگر خودنویس ورزیدگی تازه نویسان را
دنبال می‌کند پس ناگزیر است موضع خود را در
قبال مطالب منتشره مشخص کند تا شهروندان
روزنامه نگار تکیه کرده بر آزادی بی حصر
خودنویس بدانند که مسیر پیشرفت‌شان به کدام
سو است و چه هدفی را باید پیگیر باشند.
-          از سوی دیگر خودنویس ضمن یادآوری تمرین
و ممارست وعده تاسیس یک بازی را داده است. باز
هویت خودنویس مورد سوال قرار می‌گیرد که این
رسانه در پی بستری آزاد برای تبادل اندیشه
می‌باشد و در کنار آن زمینه تولد شهروند
روزنامه‌نگاری را دنبال می‌کند و یا صرفا
جذب مخاطب را پیگیر است؟ به عبارت دیگر آیا
مخاطبی را می‌طلبد که بصورت تفننی در خودنویس
اوقاتی بگذراند و ضمنا در بالا بردن کمیت
مقالات منتشره مشارکت نماید؟
به هر حال چارچوب گنگی از آن متصور است و دشوار
است که بدون مشخص شدن هویت این سایت حتی تداوم
اعتبار کنونی خودنویس را در آینده پیش بینی
نمود. این ابهام آنگاه بیشتر می شود که
خودنویس همواره نقل ها و یا انتقادات از رسانه
های خبری و تحلیلی معتبر را منعکس می کند و به
نظر رقابتی پنهان با ایشان را می‌طلبد. خود
نیک آهنگ کوثر در قیاسی خودنویس را به گونه ای
طلبیده‌اند که« تابع تمامی قوانین سایت‌های
خبری حرفه‌ای و رسمی» نباشد. ایشان از
سخت‌گیری، بازنویسی، حذف اضافات و زواید،
پیرایش و خبرنامه نیز در کنار بازی موعود
گفته‌اند.
-         به هر روی آنچه پیش آید را به فال نیک
می‌گیریم. البته از موضوع ادعای رسانه
بی‌سانسور بودن خودنویس هم نباید گذشت.
سانسور در توصیفی معمول عبارت از حذف و جرح
مطالبی است که پیامد نا مطلوب برای رسانه در
پی خواهد داشت. هر چند نشر خودنویس در فضای
مجازی و در سرزمینی آزاد خطر واکنش صاحبان
قدرت را متوجه خود نمی‌داند اما درگاه گشوده
خودنویس به هر مطلب و با هر ادبیات آنچنان که
گفته شد لاجرم حذف منتقدین و یا نویسندگان
معتبر را از عرصه مشارکت در خودنویس در پی
خواهد داشت. البته مدیران بر لبه تیغ قدم
گذاشته‌اند و بدیهی است که هر اقدامی از سوی
ایشان برداشت‌ها و واکنش‌هایی را  بر
می‌انگیزد.
ایده این نوشته از مطالعه نظرات زیر مطلب «فاز
دوم خودنویس» گرفته شده و ضمن دعوت به بازبینی
آنها به نظر من ایده تدوین قوانین و مقررات و
معین نمودن استاندارد مطالب ارسالی و همچنین
در نظر گرفتن یک ستون جدا برای به اصطلاح
شهروند روزنامه‌نگاران تازه کار از ایده های
کارامدی است که از سوی خوانندگان پیشنهاد
شده‌اند. هر چند ابراز نامتناسب بودن تاسیس
بازی در خودنویس را نیز صریحا اعلام می‌دارم!
خودنویس را رسانه‌ای معتبر می‌خواهیم.
رسانه‌ای که بدون تعلق خاطر به جریانات قدرت
منافع ملت را مد نظر داشته و مورد اعتماد
مخاطبان باشد. نیک آهنگ کوثر توانش برآوردن
این هدف را دارد.
مشارکت و اعتماد بیشتر به این رسانه هم طبیعی
است که با اثبات هویت مستقل و مصلح خودنویس
افزون شود.
به امید آن روز