نیک آهنگ کوثر
۱۱ شهریور ۱۳۸۹
نیک آهنگ کوثر
در روزهای اخیر با داغ شدن بحث رفتن به فاز دوم خودنویس، بسیاری از اعضا نگرانیهای خود را بابت سانسور و کنترل نظرها و نوشتههایشان ابراز کردهاند. طبیعتا اگر بر اساس منطق ایرانی رسانه به مساله نگاه کنیم، میتوانم حق را به این دوستان بدهم. یکی از اشکالهای کلی کار بسیاری از ما این است که وقتی رسانهای را با آداب غربی راه میاندازیم، میخواهیم با روش مدیریتی «هیاتی» ادارهاش کنیم و قواعد ناکارآمد سنتی خودمان را به آن تحمیل کنیم. تعارف که نداریم، شهروند روزنامهنگاری پدیدهای نو است و کاملا غربی، اما این امکان را داریم که برای کار رسانهای فارسی زبان از آن استفاده لازم را ببریم.
کامنت گذاری طبیعتا برای بسیاری از ما پدیدهای جدید است. لطفا تعداد رسانههای بزرگ آنلاین فارسی زبان که امکان کامنتگذاری را به مخاطبین میدهند را برشمارید. و از آن مهمتر، رسانههایی که کامنتهای انتقادی را منتشر میکنند. طبیعتا با مرور کامنتهای رسانههای سیاسی، به تعداد کمتری از آنها برخواهید خورد که تحمل مخالفت را داشته باشند.
اما چرا کامنت و نظر اهمیت دارد؟ رسانههای امروزی، ابزارهای حرف زدن یکطرفه نیستند و نویسنده و رسانه، با مخاطبانش وارد گفتگویی دوطرفه میشود. با این حال، شما این حق را دارید که با کسی حرف بزنید که آداب قابل قبول گفتگو را بپذیرد. شما با کسی که به شما دشنام میدهد نمیتوانید گفتگویی سالم داشته باشید. شما از فلسفه بگویید و طرف هم رسما بدون توجه به حرفهای شما، بخواهد اعضا خانوادهتان را «آباد» کند.
در بررسی ساز و کارهای منطقی کردن رابطه سایت و نویسنده با مخاطب، میتوان الگوی مناسبی پیدا کرد. یکی از منطقیترین الگوها، «شیوهنامه» (۱) سایت روزنامه گاردین انگلستان است. سایتی که روزانه میلیونها نفر بازدید کننده دارد و هزاران کامنت میگیرد.
دست اندرکاران گاردین توضیح میدهند که دریافت نظر مخالف و انتقادی برایشان اهمیت زیادی دارد. اما اینکه بتوان اهانت و حمله شخصی به نویسنده را تحمل کرد، حرف دیگری است و از آداب گفتگو به دور است.
راستش دیروز با نگاهی به وبلاگ خودم اندکی افسرده شدم. یعنی دلم نمیکشد این روزها مثل قدیم آنجا بنویسم. زمانی بود که روزی حداقل ۸ ...
من و همکارانم امیدواریم بعد از ۹ ماه و ۹ روز شروع کار خودنویس، عملا نتیجه تغییرات را ببینیم. البته میدانید که در انجام کارهای آنلاین، برنامهریزی همیشه سر وقت و متناسب با آنچه آرزو کردهاید، به نتیجه نمیرسد و جواب نمیدهد. گاهی وقتها دوستان بدون در نظر گرفتن حجم کامنتها، به این نتیجه میرسند که حرفهایشان باید فورا منتشر شود. من و همکارانم البته تعداد کمی از کامنتها را حذف میکنیم، اما در فاز دوم سختگیری بیشتر خواهد بود. بعضی از دوستان ممکن است در کمال ادب نظرشان را نوشته باشند اما لحنشان بدتر از هر نوع بیادبی باشد. خب طبیعتا نمیخواهیم نظرهای آتشین را حذف کنیم. اما همین نظرها به قولی موجب دلخوری میشود. کامنتگذاری گاهی وقتها نوشته و کار خلاقانه مولف را به حاشیه میبرد که به نظرم نباید چنین باشد. با این حال ما شورای نگهبان نیستیم که بنا به «مصلحت» نگاهی را حذف کنیم. اگر مطلبی ارزش انتقاد داشته باشد، پس از باید انتقاد رسیده را نیز پاس داشت.
در فاز دوم کاریمان، گاهی وقتها مقالات دوستان را برای ادیت به اعضای فعالتر سایت میسپاریم. خودنویس سایتی مشارکتی است. نام عضو ویرایشگر را هم مینویسیم تا اگر نظری و اعتراضی بود، با او در میان گذاشته شود.
یک سوال خوب را هم دیشب همکاری مطبوعاتی پرسید که چرا بخش مربوط به سینما در خودنویس بیکار مانده. پاسخش شاید توجه کمتر اعضا به سینمای روز جهان باشد. شاید توجه کمتر من هم باشد. زمانی برای رادیو زمانه گزارش هفتگی سینمایی درست میکردم، اما به نظرم باید این قسمت را تقویت کرد. اما یک بحث کاملا تکراری؛ خودنویس مطالب تکراری را منتشر نخواهد کرد. اگر از دست من و همکارانم هم گاهی در رفته، متاسفم. اگر دوستی همزمان مطلبی را در خودنویس بگذارد و در سایتی دیگر، و بعد از جستجو در گوگل، مطلب مشابه را مشاهده کردیم، خیلی راحت و بدون تاسف از فهرست مطالب منتظر انتشار حذفش میکنیم. چرا؟ چون اساس کار در خودنویس، دست اول بودن است....
هفته پیش در لندن بودم، و توانستم از این سفر اندکی «سود استفاده» ببرم و کارهای تاریخی کارتون و کاریکاتور انگلستان را از نزدیک ببینم ...
در ساعاتی که نبودم، مطلبی از آقای امین موحدی منتشر شد که واقعیت نداشت. این نمونه همان چیزی است که باید مانعش بشویم. از آقای ابراهیم نبوی بابت این اشتباه و از همه خوانندگان خودنویس عذرخواهی میکنم....
به زودی تغییرات جدیدی در خودنویس خواهید دید. این تغییرات بیشتر به این لحاظ است که داریم برای پیشرفت امور سایت «آگهی» میگیریم. هر تغییری در ساختار سایت هزینه دارد. یکی از کارهای دیگری که دنبالش هستیم، راهاندازی یک «بازی» مشارکتی است. یک بازی است که اعضا و خوانندگان میتوانند خود خالق نظر و ایده به شکلی بصری باشند. اما مساله دیگر، امتیاز بندی مطالب با معیارهای «ادیتوریال» اندکی سختگیرانهتر است. به عبارت بهتر، ممکن است بسیاری از مطالب را به این راحتی در صفحه اول نبینیم. دیروز پیش علیرضا نوریزاده بودم. نظرهای بسیار جالبی در باره «خودنویس» داشت و معلوم بود سایت را به خوبی دنبال میکند. نوریزاده به عنوان روزنامهنگاری که بیش از ۴۰ سال در عرصه خبر و نظر است، میداند که کمی سختگیری برای کارهای دوستان تازهکار چقدر در آینده به نفعشان خواهد بود. مهدی جامی نیز در گپی که با هم داشتیم روی این نقطه تاکید میکرد که باید سختگیریمان بیشتر باشد.
البته این به این معنی نیست که مطالب سانسور خواهند شد. نه! محتوای مطالب را دست نخواهیم زد، اما اگر مثلا منبعی برای خبر نداشتید، مثل گذشته از شما خواهیم خواست و اگر بخشی از خبر عملا زیادی بود، خبرتان را کوتاه میکنیم. اگر یادداشتتان بلند بود، و نیازی به بلند بودن بیش از حدش نبود، از شما خواهیم خواست که اندکی بازنویسیاش کنید، یا اگر به ما اعتماد میکنید و ریش و قیچی را به ما میسپارید، وظیفه «پیرایش» را انجام خواهیم داد.
با این همه خودنویس یک سایت حرفهای نیست. یک سایت شهروند روزنامهنگاری نمیتواند تابع تمامی قوانین سایتهای خبری حرفهای و رسمی باشد. این روند هم برای بهتر شدن و رقابتی شدن مطالب هم به این خاطر است که خودنویس باید رشد کند.
هر از گاهی هم مطالب را به حرفهایها خواهیم سپرد تا کمک به حال روزنامهنگاران شهروند باشند. اگر امکاناتمان اجازه بدهد، مطالب آموزشی را بیشتر میکنیم. البته آموزش به معنی تدریس مستقیم نیست. ممکن است یک نقد، ارزش آموزشی بالاتری از دو ساعت درس دادن یک استاد روزنامهنگاری هم داشته باشد. اگر خودنویس امروز به نقطهای رسیده که به خوبی دیده میشود، به خاطر زحمات اعضایش است.
...
دو شب پیش، در مراسم افطاری خانه یکی از رفرمیستهای درس خوانده در لندن، ذکر خیری از بنده به عمل آمده است که باعث خوشحالی ...
اطلاعات نویسنده
روزنامهنگار و کارتونیست