جنگ در کردستان، آینده نامعلوم برای غیرنظامیان

سپرهای انسانی مادران صلح در مقابل نیروهای ارتش ترکیه

با این جنگ‌ افروزی‌های تندروانە قطعا با فاجعەای غیرقابل مقایسە با حالا روبرو خواهیم بود. در حال حاضر در ارتباط با همین آوارەهای موجود، وضعیت آسایشی و حتی تحصیلی کودکان در پردەای از ابهام قرار دارد و معلوم نیست کە با ادامەی حملات و نا امنی‌های موجود شرایط بە کدام سمت خواهد رفت.

مردم کردستان در مناطق مرزی ایران، عراق و ترکيه در یک ماه گذشته به بهانه مقابله با نيروهای مسلح پ.ک.ک و پژاک مداوما زير حملات توپخانه‌ای جمهوری اسلامی و بمباران هواپيماهای جنگی ارتش ترکیه بوده‌اند. همزمان با اين بمباران‌ها، نيروهای پياده نظام اين دو دولت در مناطق مرزی با کردستان عراق تمرکز کرده، به حملات نظامی دست می‌زنند و تاکنون تعداد زیادی از مردم این مناطق را کشته و زخمی و آواره کرده و خسارات مالی زیادی به آنها وارد کرده‌اند.

مقامات حکومت اقلیم کردستان و رسانه‌های کردستان عراق اعلام کرده‌اند که در نتيجه اين حملات تاکنون ساکنان ۳۵ روستا ناچار به ترک محل زندگی خود شده‌اند. تنها در روز ٣٠ مرداد هفت عضو یک خانواده از جمله یک کودک خردسال بر اثر حمله هوایی جنگنده‌های ترکيه جان باختند. در این مورد به گفتگو با یاسر گلی فعال سیاسی و اجتماعی از شهر سلیمانیه عراق پرداخته‌ام. آقای گلی از جمله سازماندهندگان کمپین سپرهای انسانی در مقابل حملات نظامی ایران و ترکیه در مرزهای کردستان عراق هستند. یاسر گلی دانشجوی محروم از تحصیل دانشگاه آزاد اسلامی سنندج است که در سال ۱۳۸۷ به خاطر فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی خود، به ۱۵ سال حبس در تبعید محکوم شد.

سیاوش شهابی: سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران و ارتش ترکیه طی هفته‌های گذشته چندین بار در حمله به منطقه قندیل کردستان، این منطقه را بمباران کرده‌اند. دولت ترکیه و ایران و رسانه‌های نزدیک به دولت‌های این دو کشور، این حمله‌ها را واکنشی نسبت به اقدامات سیاسی، نظامی دو گروه پ.ک.ک و پژاک دانسته‌اند. این درحالی است که رسانه‌های کردی و برخی از فعالان حقوق بشر از حمله به مناطق مسکونی و بی‌ دفاع نام برده و اسنادی را منتشر کرده‌اند که از سوی این دولت‌ها رد شده است. لطفا در این مورد بیشتر توضیح دهید.

یاسر گلی : علیرغم انکار مستمر مقامات رسمی ایران و ترکیه درباره هدف قرار دادن مناطق غیر نظامی، اما شواهد کاملا آشکاری وجود دارد که به طور سیستماتیک و برنامه‌ریزی شده اهداف غیر نظامی مور هدف بوده‌اند. می‌توان روستای سونی و منطقه بالکایتی را نمونه آورد که در عمق خاک کردستان عراق قرار دارند، هیچ ارتباطی با پ.ک.ک یا پژاک ندارند و هیچ پایگاه سیاسی یا نظامی این احزاب نیز در نزدیکی این منطقه وجود ندارد. ایران با علم به این عدم ارتباط به صورت گسترده مناطق را توپباران کرده است، به گونه‌ای که فقط در روستای سونی مسجد و مدرسه روستا و چندین خانه به طور کامل ویران شده‌اند و در بالکایتی کودک سیزده سال‌های به نام سوزیار جبار آغا کشته شده است. مورد دیگر کشته شدن ٧ شهروند کرد اهل روستای بولی توسط جنگنده‌های ارتش ترکیه است. بنده هنگام مستند کردن اظهارات اعضای باقیمانده این خانواده در شهر رانیه متوجه نکته‌ی بسیار جالبی شدم. این وانت در مسیر قندیل به رانیه و پیش از رسیدن به محل حادثه مورد هدف اولیه قرار می‌گیرد که راکت به وانت برخورد نمی‌کند و مردم آن منطقه این راکت اولیه را دیده‌اند. تنها پس از رسیدن به گردنه کورتک است که جنگنده ارتش ترکیه پس از دور زدن در آسمان شهر سنگسر و در حمله دوم است که راکت بعدی را دقیق به وانت می‌زند. این وانت نه حامل تسلیحات نظامی بوده و نه هیچ شخص یا اشخاص نظامی را با خود به همراه داشته است. در این حادثه ٧ نفر جان باختند که در میان آنها دو کودک شانزده ماهه و دو ماهه نیز وجود داشته‌اند. اینها چند مورد مشخصی است که اظهارات مقامات ایران و ترکیه را با چالش جدی روبرو می‌کند. البته ناگفته نماند که روزانه تصاویر گستردهای از این مناطق در رسانه‌های کردی پخش می‌شود که بیشتر رسانه‌های فارسی‌زبان و همه‌ی رسانه‌های ترکیه این تصاویر را پوشش نمی‌دهند.

سیاوش شهابی: وضعیت فعلی مردم ساکن در این مناطق به لحاظ وضعیت سکونت و معیشت چگونه است؟ در واقع وضعیت کنونی مناطق تحت حملات و کلا شرایط حاکم بر این مناطق در طول نزدیک به این دوماه چگونه بوده است؟

یاسر گلی‌: گروه بسیار کمی از این خانواده‌ها به منزل اقوام خود در شهرها رفته‌اند. اما اکثر خانواده‌ها چند کیلومتر پایین‌تر از مناطق زندگی‌اشان در چادر اسکان داده شده‌اند. متاسفانه این آواره‌های مدنی در وضعیت بهداشتی، امنیتی و روانی خوبی به سر نمی‌برند. علی‌رغم اینکه مردم کردستان و نهادهای بشردوست به یاری آنها شتافته‌اند، اما نتوانسسته‌اند که چیز زیادی از وضع‌اشان را تغییر دهند. خانه‌های آنها در مناطق اغلب ویران شده و زمین‌های کشاورزی‌اشان نیز با آتش سوزی وسیع روبرو شده است. در حال حاضر هم وضعیت کمی بغرنج‌تر نیز شده است، چرا که هم ارتش ترکیه و هم سپاه پاسداران اصرار دارند که از دو طرف به حملات توپخانه‌ای و هوایی خود ادامه داده و حتی در تبلیغات جنگی‌اشان نیز حمله‌ی زمینی را در دستور کار قرار داده‌اند. با این شرایط هیچ دورنمای امیدوارکنندهای برای این آواره‌ها و آواره‌های احتمالی آینده وجود ندارد.

سیاوش شهابی: کودکان اولین قربانیان حملات نظامی هستند. در حال حاضر با توجه به فصل گرما، وضعیت افراد زیر ۱۸ سال در این مناطق چگونه است؟ وضعیت بهداشت، پوشاک و کلا دسترسی به امکانات اولیه زندگی برای کودکان در چه سطحی است؟

یاسر گلی : با توجه به گرمای زیاد، گرد و غبار هوای منطقه، استرس همیشگی توپباران و حملات هوایی، نبود بهداشت و مناسب نبودن تغذیه می‌توان تصور کرد که آنها در شرایط خوبی نیستند. موارد زیادی از گرمازدگی کودکان گزارش شده که متاسفانه کودک شش ساله‌ای هم به نام شنگار قادر شیخه از آوارگان روستای بولیان به علت گرمای زیاد هوا به درون رودخانه‌ی نزدیک محل اسکانشان رفته که در نتیجه غرق می‌شود. باید به شکایت گستردهی آوارگان درباره حشرات گزنده، مار و عقرب نیز اشاره کرد که کودکان بیش از دیگران در معرض آن هستند. اما خبر بدتر آن است که احتمال وخیم‌تر شدن شرایط هم وجود دارد. تحولات منطقه و گره خوردن وضعیت آینده سوریه به شرایط ایران، ترکیه و نقش حکومت اقلیم کردستان و اصرار کردها بر سازماندهی نیروهای خود در سوریه معادلات را پیچیده‌تر کرده است. ترکیه شدیدا مخالف حکومت اقلیم کردستان دیگری در سوریه است. همین سایه‌ی ناامنی و جنگ، آیندهی آرامتر، بازگشت به روستاها و تداوم زندگی عادی را با ابهام زیادی روبرو کرده است.

سیاوش شهابی: به فراخوان فعالین مدنی حرکت وسیعی آغاز شده که طی آن گروه‌های مختلف مردمی جهت ایجاد سپرهای انسانی به سمت مناطقی از قندیل رفته‌اند. در این مورد بیشتر توضیح می‌دهید؟ مادران صلح که سردمدار این حرکتند، چه کسانی هستند؟

یاسر گلی: در تضاد با تبلیغات گستردهای که کردها را در بهترین حالت ممکن ملتی جنگجو و جنگ‌ طلب معرفی می‌کنند که به جز زبان اسلحه ابزار دیگری برای سخن گفتن ندارد، نهادهای مدنی در جغرافیای کردستان (‌در هر چهار کشور منطقه) به چنان حدی از بلوغ رسیده‌اند که در موارد مشخصی کاملن بر اوضاع مسلط شوند. این روزها هم از جانب کردهای مقیم ترکیه و هم کردها در اقلیم کردستان عراق حرکت‌های گستردهی صلح‌طلبان‌های به راه انداخته شده است. در ترکیه شاهدیم که کاروان چند هزار نفری از سپرهای انسانی هر روزه از شهرهای مختلف به مناطق جنگ می‌روند و حتی مسیر حرکت کاروان نظامیان ترکیه به مناطق جنگی را نیز سد می‌کنند. و این پیام را به سربازان کاروان‌های نظامی می‌دهند که ما نمی‌گذاریم شما هم قربانی این سیاست‌های جنگ‌طلبانه شوید. پیشاهنگ این حرکت‌های مدنی مادران صلح کردستان است که بر این باورند که اشک‌های مادرانه رنگ ندارند، چه مادران سربازان کشته شده و چه مادران گریلاها (نیروهای نظامی پژاک و پ.ک.ک). این مادران چندین سال است که برای نریختن خون بیشتر به فعالیت‌های خود – علی‌رغم بازداشت و زندانی شدن و حتی کشته شدنشان- ادامه داده و با همراهی گستردهی دیگر نهادهای مدنی جامعه قرار گرفته‌اند. البته این حرکت از سال ١٣٨٤ به بعد در مناطق کردستان ایران نیز خود را سازماندهی کردند که پس از بازداشت و زندانی کردن چندین نفر از اعضای آن، همچنان حضور خود را نشان داده‌اند، هرچند بسیار محدود در نسبت با دیگر بخش‌های کردستان. این مادران در کردستان عراق نیز با سازماندهی خود و شرایط مناسب‌تر و با همراهی دیگر نهادهای مدنی به فعالیت‌های انسان‌دوستانه خود ادامه می‌دهند. این روزها شاهد اعزام گروه‌های مختلفی به پیشاهنگی همین مادران هم برای حمایت از آوارگان کرد و هم برای جلوگیری از جنگ به قندیل هستیم. در این چند روز نماینده مادران صلح کردستان از شهرهای کردنشین ترکیه به شهرها و روستاهای اقلیم کردستان آمده و با آوارگان مناطق جنگی و هچنین اعضای خانواده‌های داغدار دیدار کرده و ابراز همدردی نمودند.

سیاوش شهابی: طبق اخبار منتشر شده پلیس ترکیه برخی مواقع مسیر را به روی تظاهر کنندگان بسته و در یک مورد برخورد خشنی نیز با مردم داشته که این درگیری منجر به قتل یک نفر و زخمی شدن تعداد زیادی شده است. موضوع چه بوده؟

یاسر گلی : چند روز پیش نوار صوتی فرمانده پیشین ارتش ترکیه که اخیرا جای خود را به شخص دیگری داده است، به صورت وسیع در رسانه‌ها منتشر شد. آنجه در این صحبت جای توجه دارد این است که می‌گوید ما هیچ گونه توجهی به آتش‌بس‌های یکجانبه پ.ک.ک و اصرار جامعه مدنی کردستان برای صلح نداریم و تا نابودی کامل تروریست‌ها به جنگ ادامه می‌دهیم. حتی درادامه به این مساله نیز اشاره می‌کند که در این جنگ با حزب عدالت و توسعه هیچ اختلافی ندارند و توافق کرده‌اند که حزب اردوغان در رسانه‌ها زبان نرم‌تری داشته باشد، اما در عمل تمام امکانات لازم را برای ارتش مهیا کنند. کردها از این اظهارات تعجب نکرده‌اند، و بیشتر برای طرف‌هایی مهم ارزیابی شد که بر این عقیده بودند که حزب عدالت و توسعه با ارتش در مورد مقابله با گریلاهای پ.ک.ک و سیاست‌های عام در کردستان با هم اختلاف دارند. پلیس که به صورت مستقیم زیر فرمان دولت اردوغان است با همان شدتی با فعالین مدنی و صلح‌طلب برخورد می‌کند که ارتش ترکیه با گریلاها. فقط طی چندین سال گذشته و بنابر آمار نهادهای حقوق بشری مستقل، ٤٣٧ چریک کرد بر اثر بمب‌های شیمیایی کشته شده‌اند. چند روز پیش صلاح الدین دمیرتاش نمایندهی انتخابی کردها برای پارلمان و رهبر حزب صلح و دمکراسی هشدار داده بود که گفته‌های اردوغان اعلان جنگ تمام عیار محسوب می‌شود و فقط پ.ک.ک هدف نیست بلکه تمام فعالین جامعه مدنی را نیز دربر می‌گیرد. اتفاق‌های چند روز اخیر در جلوگیری سرسختانه‌ی پلیس در برابر کاروان‌های صلح این شائبه را بیشتر تقویت کرده است. طرفه آنکه پلیس به کاروان سپرهای انسانی روزانه حمله می‌کند و تاکنون ده‌ها نفر از آنها بازداشت‌، زخمی و یا کشته است. در حمله‌ی چند روز پیش یلدرم آیهان عضو شورای شهر وان و همچنین حزب صلح و دمکراسی که به عنوان سپر انسانی عازم مناطق جنگی شده بود بر اثر جراحت ناشی از برخورد مستقیم گلوله گاز اشک آور پلیس از فاصله‌ی چند متری به قفسه سینهاش جان باخت.

سیاوش شهابی: به نظر شما تداوم حملات نظامی به مناطق مرزی مخصوصا با نزدیک بودن فصل سرما، چه پیامدهای انسانی در این مناطق در پی خواهد داشت؟

یاسر گلی‌: همچنان که در سوال‌های قبلی هم اشاره کردم مشکل بعدی نه فقط فصل سرما، بلکه نگرانی‌ها بسیار فراتر از آن است. در صورت تداوم حملات، منطقه با اشغال گسترده و درگیری‌های خونین‌تری مواجه خواهد شد و در نتیجه با آوارگان بسیار بیشتری روبرو خواهیم بود که شرایط‌ اشان بسیار بدتر از آوارگان فعلی خواهد بود. به همین جهت فعالیت‌های بشردوستانه در وضعیت فعلی باید بیشتر معطوف به جلوگیری از حملات گسترده‌تر از جانب سپاه پاسداران و ارتش ترکیه باشد. علی‌رغم اینکه همچنان شرایط آوارگان حملات اخیر همچون اولویتی برای ما مطرح است، اما با این جنگ‌افروزی‌های تندروانه قطعا با فاجعه‌ای غیرقابل مقایسه با حالا روبرو خواهیم بود. در حال حاضر در ارتباط با همین آواره‌های موجود، وضعیت آسایشی و حتی تحصیلی کودکان در پردهای از ابهام قرار دارد و معلوم نیست که با ادامه‌ی حملات و نا امنی‌های موجود شرایط به کدام سمت خواهد رفت.

Subscribe to comments feed نظرات (0 نوشته شد):