از سال ۷۰ به دنبال نابودی دریاچه ارومیه بودند

مهندس محمد درویش را اکثر علاقه‌مندان به محیط زیست ایران می‌شناسند. این کارشناس آبخیزداری می‌گوید که از سال‌های ۷۰ به دنبال راه‌کاری بوده‌اند که مانع ورود آب به دریاچه ارومیه و نیز انتقال آب دریاچه به رودخانه ارس بودند. درویش می‌گوید که ساخت سدهای فراوان و حفر چاه‌های عمیق و نیز گسترش بی‌رویه زمین‌های کشاورزی عامل مهمی درایجاد بحران اخیر بوده است، بحرانی که استان‌های

با آنکه برخی نیروهای سیاسی در روزهای اخیر تلاش کرده‌اند بحران اخیر را به گردن مدیران دولت فعلی بیاندازند، اما شواهد از این قرار است که ایجاد تغییر در ساختار حوزه آبخیز دریاچه ارومیه به سال‌ها قبل باز می‌گردد. دکتر یوسف حسن‌زاده، از اساتید دانشگاه تبریز در ابتدای دهه ۷۰ در مقاله‌ای علل افزایش سطح آب دریاچه را توضیح داد و دیگرانی خواستار از میان رفتن دریاچه نمک به عنوان یک «سرطان» بودند.

در همان سال‌های دهه هفتاد طرح‌های متعددی برای محدود کردن دریاچه و که ممکن بود اراضی حاشیه را در بر گیرد ارائه شد. اما این محدود کردن با سد سازی و حفر چاه‌های عمیق کار را به جایی کشید که امروز شاهدش هستیم. همچنین افزایش بی‌رویه زمین‌های کشاورزی، باعث شد آبی که می‌بایستی به دریاچه بریزد درد دیگری را دوا کند، اما نه به شکل منطقی.

   محمد درویش، کارشناس ارشد موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع  می‌گوید که مسوولان وزارت نیرو گفته‌اند که یک سوم از آب ورودی به دریاچه ارومیه را از طریق سدسازی حذف کرده‌اند. با این حساب ادعای اینکه سهم سدسازی در خشک‌سالی فقط ۵٪ است نمی‌تواند درست باشد.

محمد درویش به خودنویس گفت که اتفاق اخیر فقط نتیجه عملکرد یک دولت نیست و قدمت‌اش به دو دهه می‌رسد. درویش گفت: «به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در طول سه دهه اخیر، در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه که حدود ۵/۲ میلیون هکتار است، وسعت اراضی کشاورزی از ۳۲۰ هزار هکتار به ۶۸۰ هزار هکتار رسیده است. که نیاز به ۳/۶ میلیارد متر مکعب آب بیشتر دارد. این میزان در شرایطی به حوزه تحمیل شده که هیچ منبع جدیدی از آب تعریف نکرده‌ایم. بر اساس حرف آرئیس سازمان محیط زیست، این نتیجه سهل انگاری و نابخردی مدیریتی بوده که سبب شده چنین وضعیتی در منطقه پیش بیایید.»

درویش همچنین می‌گوید که به موازات افزایش سطح زمین‌های کشاورزی، هیچ تلاشی برای افزایش راندمان در بخش کشاورزی صورت نگرفته است و تقریبا ۷۰٪ آبی که با  مخارج گزاف در اختیار بخش کشاورزی قرار می‌گیرد، عملا بلا استفاده می‌ماند. یعنی آب بیشتری در اختیار کشاورزی قرار گرفته که که آن کشاورز به جز روش سنتی و کرتی، هیچ روش دیگری را بلد نیست و نمی‌تواند خودش را از نظر علمی نیز ارتقا دهد.

فایل کامل گفتگو با مهندس درویش را می‌توانید در پادکست خودنویس بشنوید.

Subscribe to comments feed نظرات (1 نوشته شد):