دکتر تقی‌زاده: تحریم نفتی اروپا از سوی ایران «خنده‌دار» است

ایران هفته گذشته تهدید کرد که صادرات نفت خود به شش کشور اروپایی را قطع می‌کند و جند روز بعد صادرات نفت به فرانسه و انگلیس را قطع کرد. دکتر رضا تقی زاده معتقد است که این تهدید ایران صرفا جنبه تبلیغاتی داشته و شروطی که گذاشته شده «خنده دار» است. وی می‌گوید که نفت و گاز دو اهرم بسیار مهم در تعیین و تامین اهداف سیاست خارجی است و با از دست دادن بازار، ایران موقعیت استراتژیک خود را از دست خواهد داد. ضمن اینکه رقبا وقتی ایران را «ذلیل و زمین خورده» ببینید، قطعا با درنظر گرفتن منافع ملی خود از موقعیت سود خواهند برد.

ایران هفته گذشته اعلام کرد که به زودی صادرات نفت خود به کشورهای یونان، ایتالیا، اسپانیا، هلند، پرتغال و فرانسه را قطع خواهد کرد و تنها دلیلی که ایران همین الان فروش نفت به این کشورها را قطع نمی‌کند، روحیه جوانمردی دولتمردان ایران و در نظر گرفتن مردم اروپا است. این در حالی است که دیروز به دستور رستم قاسمی، وزیر نفت، صادرات نفت به انگلیس و فرانسه قطع شد. قابل توجه اینکه نام انگلیس حتی در لیست کشورهای تهدید شده هم نبود. خودنویس، از دکتر رضا تقی‌زاده، کارشناس انرژی مقیم اسکاتلند، در رابطه با این اقدام ایران و تاثیرات آن بر تصمیمات اتحادیه اروپا، کشورهای تحریم شده جویا شد. دکتر تقی‌زاده معتقد هستند که شروط ایران برای کشورهای یاد شده شامل انعقاد قراردادهای بلندمدت ۳ تا ۵ ساله و برداشتن هرگونه حقی برای القای قراردادهای نفتی از سوی این کشورها با استناد به شرایط فورس ماژور، «خنده‌دار» است و تصمیم ایران تنها خرج داخلی دارد. ایران نفتی را که نمی‌خرند، می‌گوید که نمی‌فروشد و می‌گوید اگر می‌خواهید بخرید باید قرارداد بلندمدت ببندید. وی معتقد است که بازار نقت آن طور که ایران تبلیغ می کند نیست و با وجود رقبایی چون عربستان، لیبی، عراق، روسیه و آنگولا کار ایران دشوار خواهد بود. در ادامه گفتگوی خودنویس را با این کارشناس انرژی می‌خوانید.

چرتکه: آیا تصمیم ایران برای قطع صادرات نفت به برخی از کشورهای اروپایی تاثیری بر تصمیم اتحادیه اروپا خواهد داشت؟ و آیا شروطی که ایران برای کشورهای اروپایی تعیین کرده قابل اجرا است و می‌تواند به توافق منجر شود؟

دکتر تقی‌زاده: تصمیمی که ایران گرفته یک تصمیم تبلیغاتی است. ایران می‌داند که به زودی از اروپا خریداری نخواهد داشت و برای اینکه پیش دستی کند می‌گوید که ما علیه این کشورها تحریم اعمال می‌کنیم و نفت به آنها نمی فروشیم، در حقیقت چیزی که آنها نمی‌خرند را ایران اعلام می کند که -در تاریخی نزدیک به زمان اعمال تحریم اتحادیه اروپا- نمی‌فروشیم که طبیعتا خرج داخلی دارد. ایران به دودلیل علاقه مند است که بازار اروپایی‌اش را حفظ کند و علاقه مند بود که حفظ کند.اول، برای اینکه اروپا حدود بیست درصد نفت ایران را خریداری می کرد و یکی از مطمئن ترین بازارهای صادرات نفت ایران بوده است. دوم اینکه، با قطع صادرات نفت، ایران اهمیت استراتژیکش را در ارتباط با اروپا از دست می‌دهد. در حقیقت نقش اروپا در تجارت خارجی ایران کاهش پیدا می‌کند به همان نسبت هم ایران اهمیتش در مناسبات خارجی اروپا کاهش پیدا می‌کند. ایران قطعا خواستار این وضعیت نبوده و نیست ولی فرصت را از دست داد و به هر حال تصمیمی است که جامعه اروپا گرفته و به آن عمل هم خواهند کرد و عکس العمل ایران هم صرفا جنبه تبلیغاتی دارد. اصولا شروطی هم که ایران برای کشورهای اروپایی گذاشته است خنده‌دار است و جنبه اجرایی ندارد. اروپا می گوید ما تا شش ماه آینده از شما نفت خریداری نخواهیم کرد و ایران می‌گوید نه خیر اگر می‌خواهید بخرید، باید قرارداد طولانی مدت ببندید.

چرتکه: آیا همکاری‌های نفتی ایران با انگلیس و فرانسه  به اندازه‌ای بوده که تحریم این کشورها تاثیری بر تصمیم آنها داشته باشد؟

دکترتقی‌زاده: انگلیس و فرانسه مصرف کننده مستقیم نفت ایران هستند اما منظور ایران از تحریم‌ها، دو شرکت بزرگ فرانسوی و انگلیسی توتال و بریتیش پترولیوم است. هم شرکت توتال و هم بریتیش پترولیوم تا سال‌های اخیر در ایران فعال بوده‌اند. شرکت بریتیش پترولیوم شریک ایران هست در دو بخش مختلف دنیا و در دو طرح بزرگ گازی، یکی گاز شمال یعنی در منطقه بین اسکاتلند و نروژ که ایران حدود پنجاه درصد سهم داشته وحدود پانصد میلیون دلار سرمایه گذاری کرده بود. اما سال گذشته شرکت بریتیش پترولیوم به دلیل فشارهای آمریکا مجبور به تعطیل این پروژه شد. و دیگری در حوزه گازی آذربایجان است که ایران دارای ده درصد سهم این پروژه است و عملا شریک بریتیش پترولیوم است.  توتال هم همین طور به دلیل فشارهای بین المللی روابط خودش را با ایران قطع کرده و آخرین کاری با ایران انجام داد، طرح افزایش بازدهی در حوزه مسجد سلیمان بود و بعد با آن طرف مرز و با عراقی ها وارد گفتگو شدند و با شریک شدن با روسیه، عهده دار اجرای طرحی  در یکی از حوزه‌های نزدیک به حوزه‌های نفتی مشترک ایران و عراق شدند.ایران اعلام کرده که نفت به اینها نخواهد داد ولی این شرکت بریتیش پترولیوم و توتال هستند که از مدتها قبل رابطه خود را با ایران کاهش داده‌اند و قطع فروش فراورده های نفتی را در دستور کار خود قرار داده‌اند.

چرتکه: آیا خریداران نفت ایران در پیدا کردن جایگزین برای نفت ایران دچار مشکل خواهند بود؟

دکترتقی‌زاده: بازار نفت به این صورت که ایران تبلیغ می کند نیست، الان غیر از اینکه عربستان سعودی بیش از دو ونیم میلیون بشکه ظرفیت اضافی تولید دارد، عراق در حال افزایش سریع تولیداتش است، درحقیقت یک نوع رقابت برای بازاریابی وجود دارد. کشورهای تحریم شده، مشتری های بلند مدت ایران و از بهترین مشتری ها بوده اند و قراردادهای بلند مدت با ایران می بستند. حالا رقابت در حدی است که چینی ها با کاهش واردات نفت سعی می‌کنند که با ایران چانه بزنند. کشورهایی که نفت ایران را خریداری می کنند می توانند نیازهایشان را از سایر کشورهای تولیدکننده به خصوص لیبی که در مسیر افزایش تولید است و همین طور عراق که در مسیر وارد شدن به بازارهای تازه است به علاوه عربستان سعودی و برخی کشورهای آفریقایی مثل آنگولا تامین کند. مشکل یافتن جایگزین برای ایران بسیار زیادتر از خریداران ایران خواهد بود. به طور قطع اگر ایران می توانست نفت خود را بفروشد ترجیح می‌داد که به جای هند به خریداری بفروشد که دلار به ایران تحویل می‌دهد. به عبارتی حفظ بازار برای کشورهای صادر کننده نفت خیلی مهم تر از پیدا کردن جانشین های جدید است.

چرتکه: اسپانیا اعلام کرد که یکی از کشورهایی را که برای جایگزینی ایران در نظر دارد، روسیه است. نظر شما در این مورد چیست؟

دکتر تقی‌زاده: روسیه و چین یا هر کشور دیگری به دنبال تامین منافع ملی خود هستند. چین خریدار نفت است و اگر ایران را ذلیل و زمین خورده ببینند می‌خواهد که نفتش را ارزان تر بخرد. دوستی در راستای تامین منافع ملی است. در رابطه با روسیه خلاف این هست. روسیه صادرکننده نفت هست . گاز و نفت دو اهرم بسیار مهم  تامین اهداف سیاست های خارجی روسیه است و قطعا روسیه می‌خواهد که مشتری‌های تازه و بازارهای جدید داشته باشد. به طور مثال می‌خواهند که در رقابت با عربستان، نفت بیشتری به آمریکا صادر کنند. و قطعا می‌خواهند که مانند گاز بازار نفتی‌اش روسیه در اروپا بزرگتر شود تا اهمیت روسیه در مناسبات خارجی اروپا بیشتر شود.

چرتکه: در خبرها داشتیم که ایران به سوریه تعهد داده است که نفتش را می‌خرد و برایش مشتری پیدا می کند. آیا در این شرایط چنین تعهدی عملی خواهد بود؟

دکتر تقی‌زاده: بایستی دید. ولی شرکت‌های دلالی متعلق به سپاه پاسداران هستند که به دنبال حق العمل خودشان هستند.اما اگر شرکتی که می‌تواند به دلیل سابقه طولانی و شناخت از بازار، بازاریابی کرده و مشتری پیدا کند، قطعا شرکت نفت است و توانا‌تر است از شرکت‌های واسطه. در این زمینه اما با توجه به تحریم‌ها دست شرکت نفت بسته است؛ چه برای خرید نفت به دلیل مشکلات ارزی و چه برای بازاریابی برای خودش یا سوریه. وشرکت‌های واسطه هم اگر بتوانند مشتری پیدا کنند می‌توانند محموله‌های کوچک نفت را بفروشند که درنهایت آنچه که به دست می‌آید مبلغ ناچیزی خواهد بود.

Subscribe to comments feed نظرات (0 نوشته شد):