اکثریت خاکستری و نقش تعیین کننده آن

اگر سبزها هوشیار باشند و سخنان میرحسین موسوی را جدی بگیرند، شاید تحولی که که بخش عمده جامعه به دنبال آن است تدریجا عملی شود. در سال ۱۳۷۶، کمتر کسی منتظر حضور گسترده بخشی از جامعه بود که نه آیت‌الله خمینی را دوست داشت و نه آرمان‌های «خط امام» را. همان زمان به شوخی می‌گفتند که خاتمی از «حب علی» نبود که رای آورد، که از «بغض معاویه» بود که پیروزی به او رسید. این شوخی اما نکته مهمی در خود داشت. بخشی از جامعه احساس کرده بود که می‌تواند موثر باشد، و همین بخش باز هم در انتخابات شوراها، مجلس ششم و ریاست جمهوری هشتم خاتمی و یارانش را تنها نگذاشت.

انتخابات را اگر ابزاری ببینیم که اکثریت از طریق آن حق خود را طلب می‌کند، زمانی برای بخشی از مردم که علاقه‌ای به جناح مخالف حاکمیت و خود حاکم ندارد اهمیت می‌یابد که صدایشان شنید شود. بی‌تردید عاملی که باعث شد بخشی بزرگی از جامعه به نتیجه انتخابات پارسال شک کند، همین حضور گسترده بود. حضوری که نمی‌توانست به نفع جناح حاکم باشد، اما برای همین اکثریت خاموش، عدم شفافیت رای شماری باعث خشم و ناراحتی شد و با آنکه شاید نه از «امام» خوشش می‌آمد و نه از «خط امام» به دنبال رهبرانی بود که آیت‌الله خمینی، سپر بلای‌شان بود در مقابل ولی فقیه جدید. چرا؟ انتظار داشتند این رهبران کمک کنند صدای‌شانبهتر شنیده شود.

ادبیات انتخاب شده توسط خاتمی، موسوی و کروبی و حلقه اطرافشان در بسیاری موارد، چیزی نبود که این اکثریت خاکستری طالبش باشد. تکرار سخنان «ارزشی»، مقابله با «ساختار شکنی» گرچه ممکن بود به مصلحت باشد، اما برآمده از نیازهای بخش عمده‌ای از جامعه ما نبود. تبلیغ یک‌جانبه این رهبران در سایت‌های سبز، و عدم انتقاد از راهبرانشان شاید باعث شد هیجان و انگیزه بسیاری از همین گروه که اتفاقا در فضای اینترنت هم فعال است و به دنبال اخبار، اندکی فروکش کند.

مقایسه بین میزان بازدید از سایت‌های خبری در روزهای ۱۶ آذر و عاشورا و دو سه روز بعد از درگذشت آیت الله منتظری  با روزهای مهم بعدی می‌تواند نشانه‌ها و علل متفاوتی داشته باشد، اما بخشی به دلیل عدم برآورد انتظارها از راهبرانی بود که بایستی برای بازگرداندن رای مردم تلاش می‌کردند و قول همه نوع کاری را داده بودند. تفاوت میزان حضور این گروه در خیابان هم مفهومی متفاوت داشته است. اما این گروه در چهارشنبه سوری فعال بود، بر خلاف رهبران سبز که از روی آتش نپریدند.

اینکه از راهبران سبز انتظار داشته باشید که ورای عادات خود کاری کنند، شاید اندکی بیهوده باشد، اما مسوولیتی که بخش بزرگ جامعه از آنان انتظار داشته و دارد شاید مجبورشان کند ترک عادت کنند.

وقتی موسوی از شبکه‌های اجتماعی حرف می‌زند، نمی‌تواند انتظار داشته باشد این شبکه‌ها از نظر ایدئولوژیکی یک‌سویه عمل کنند. سخنان پریروز او در کنار ملی‌مذهبی‌ها نشان می‌دهد که برخلاف کسانی چون محسن کدیور، درک بالایی از وضعیت روز ایران دارد. اما باید دید که با وجود این که «خاکستری»ها را در کلام جدی گرفته، تا چه حد به آنها در برنامه‌ریزی‌ها سیاست‌گذاری‌ها راه می‌دهد؟ فراموش نکنیم که رهبر معنوی موسوی، آیت‌الله خمینی هم در سال ۵۷ از آزاد بودن کمونیست‌ها سخن گفت و وقتی چپی‌ها در سال ۶۰ مقابل قلع و قمع مجاهدین خلق به نفع آیت‌الله و دولتش کوتاه آمدند، آنان را به بهانه‌ای دیگر در سال‌های ۶۱ به بعد از بازی حذف کرد. البته اکثریت خاموش حزب نیست، اما بنا به تعریف موسوی، بخش بزرگی از جامعه که نه سبز است و نه به حکومت وابستگی دارد، طبیعتا نه طرفدار ولایت فقیه است و نه علاقه‌ای به عکس «امام» در کنار موسوی دارد.

برقراری ارتباط با این گروه بزرگ، بدون بهره‌گیری از شخصیت‌های مرجع غیر ممکن است، و اینجاست که سکولارها به کار می‌آیند، همان‌ها که کدیور می‌گفت باید به دنبال سبزها باشند. نه! این بار سبزها باید به دنبال سکولارها باشند و نقاط مشترک را جستجو کنند. گمان نمی‌کنم سکولارها حاضر باشند اشتباه سال ۵۷ تکرار شود و حقوق بخش بزرگی از جامعه از بین برود.

Subscribe to comments feed نظرات (7 نوشته شد):