بلوف: محمود دروغگو نیست

بلوف غیر از دروغ است . بلوف ها سه گونه‌اند . بلوف ِ سفید ، بلوف ِ خاکستری و بلوف ِ سیاه .نگاهی به آخرین بلوف‌های محمود احمدی نژاد *** در عرصه‌ی سیاست ِ داخلی و خارجی نشان می دهد حجم بلوف‌های ِ سیاه او به طرز معناداری بیشتر شده‌اند و این از طرفی نشان از استیصال ِ او به عنوان ِ رئیس دولت است و از طرفی دیگر نشان گر هزینه‌های بالای تصمیم گیری‌های احمدی نژادی است .آخرین بلوف‌های محمود احمدی‌نژاد ، نشانه‌هایی از پایان ِ بازی دارد. نتیجه هرچه باشد ، این بازی بردوام نخواهد ماند .

بلوف چیست؟

بلوف غیر از دروغ است‌. "بلوف" جمله‌ای است که به قصد پنهان کردن واقعیتی به کار می‌رود‌، در حالیکه "دروغ " جمله‌ای است که مستقیما ً واقعیت را انکار می‌کند‌. به عبارتی دیگر‌، دروغ اغلب جمله‌ای است که محتوای آن در جهان‌، واقع نشده است وخبری است خلاف امر واقع‌. اما محتوای بلوف یک ادعا است که با اتکا به اطلاعات درست یا مبهم‌، اظهار می‌شود و امکان وقوع آن در جهان واقع قابل بررسی است .

اغلب اظهارات یک دروغگو در خصوص گذشته و بوده هاست‌، در حالیکه‌، مدعیات یک بلوف زن درباره‌ی آینده و متکی بر داده‌ها‌ست‌. همان اندازه که تشخیص نادرستی یک دروغ مهم است امکان سنجی یک بلوف نیز اهمیت دارد. در بلوف اغلب "نهاد جمله" یک مدعی و "گزاره‌ی جمله" یک ادعا است .

تفاوت‌های منطقی و فلسفی دروغ و بلوف بیشتر از این هاست اما این نوشته قصد پرداختن و حتی ارزش گذاری مقدماتی آنها را ندارد و آنچه در این یادداشت مد نظر قرار دارد آن است که‌: بلوف نه به قصد ارائه‌ی "یک خبر"، بلکه به قصد "پنهان کردن یک واقعیت" یا "فریب مخاطب" و یا "تغییر میدان بازی" به کار می رود .

انواع بلوف:

در یک دسته بندی ساده‌، بلوف‌ها سه گونه‌اند‌. بلوف سفید‌، بلوف خاکستری و بلوف سیاه .

"بلوف سفید‌"‌، جمله‌ای است که نهاد آن مشخص است و گزاره‌ی آن ادعای ممکنی دارد و امکان سنجی آن ساده است‌. مثلاً جمله‌ی "محمود می‌تواند یک کیلومتر را بر روی جدول کنار خیابان راه برود" نمونه‌ای از یک بلوف سفید است. چون مدعی انجام کار مشخص است و مدعای بلوف هم امکان پذیر است. هم چنین در جمله‌ی "محمود پول نفت را بر سر سفره‌ی مردم می آورد " مدعی انجام کار مشخص و مدعای بلوف امکان پذیر است ".

"بلوف خاکستری"‌، جمله‌ای است که نهاد و یا گزاره‌ی آن در ابهام قرار دارند. یعنی یا مدعی انجام بلوف معلوم نیست یا مدعای بلوف‌، کمتر امکان پذیر است‌. مثلا "محمود می‌تواند بر روی آب راه برود" یک بلوف خاکستری است‌. چون مدعی انجام کار مشخص است‌، اما مدعای "بر روی آب راه رفتن"  اگرچه مطلقا ًمحال نیست اما امکان پذیر به نظر نمی‌رسد‌. هم چنین در جمله‌ی "محمود در یکسال‌، درصد نرخ بیکاری را یک رقمی می‌کند" اگرچه مدعی مشخص است‌، اما مدعای عمل مبهم است و مفهوم بیکاری و حجم کار روزانه می‌تواند مورد ابهام قرار گیرد .

"بلوف سیاه"‌، بلوفی است که هم نهاد جمله در ابهام به سر می‌برد و هم گزاره‌ی منتسب به نهاد‌، ممکن نمی‌نماید‌. مثلا "کسی هست که ادعا می‌کند می‌تواند بر روی آب راه برود" در این بلوف‌، هم فرد مدعی و هم مورد ادعا در هاله‌ای از "ابهام و امکان" قرار دارند‌. هم چنین در جمله‌ی "فرمولی وجود دارد که در عرض یک هفته بنزین مورد نیاز داخل را تامین کند" هم "فرمول مورد نظر" مبهم است و هم ادعای "تامین یک هفته ای" امکان پذیر نمی‌نماید .

امکان سنجی بلوف‌ها

تشخیص بلوف کار دشواری نیست‌. اما "امکان سنجی" بلوف‌، اگر بدقت صورت نگیرد‌،عکس العمل و استراتژی* مناسب در برابر آن را دشوار می‌سازد .

در میان گونه‌های بلوف‌، بلوف‌های سفید‌، سهل و ممتنع‌اند‌. یعنی در عین اینکه امکان سنجی آنان ساده است اما خلق و استفاده از آنان دشوار است. به همین خاطر بلوف‌های سفید بلوف‌های کم هزینه و موثری هستند اما قلیل و منحصر بفردند‌. بلوف "محمود وارد حریم ممنوعه ی قدرت شده است" و یا "محمود پول نفت را بر سر سفره‌ی مردم می آورد" در عین امکان سنجی ساده‌، کارکرد موثری داشته‌اند .

در سوی دیگر‌، بلوف‌های سیاه هم در طرح و هم در امکان سنجی ساده‌اند‌، اما کارکرد موثری ندارند‌. بلوف‌های سیاه به راحتی طرح می‌شوند وحتی فی البداهه هم قابل خلق‌اند ** اما اغلب غیر از هزینه‌ی بسیار و تضییع بلوف زن‌، عایدی ندارند‌. معمولاً بازیکن در شرایط استیصال‌، دست به بلوف‌های سیاه و اغلب با هزینه‌ی بالا می‌زند‌. مثلا "ایران راه اندازی ۱۰ سایت غنی سازی را از قبل آغاز کرده است‌" و یا "ایران رابطه با دلار را کاهش داد و پس از آن بسیاری از کشورها نیز همین کار را انجام دادند که با این کار اقتصاد امریکا زمین می‌خورد." نمونه‌های از این گونه‌اند‌. در عالم سیاست بلوف‌های سیاه به "تیرهای آخر" هم تعبیر می‌شوند .

در این میان‌، امکان سنجی بلوف‌های خاکستری‌، دشوار است و این گونه بلوف‌ها اغلب‌، از پیچیدگی خاصی برخوردارند‌. دقت در طرح بلوف‌های خاکستری و دقت در امکان سنجی آن‌، کار روزمره‌ی سیاستمداران در منازعات سیاسی است‌. تشخیص صحت و سقم و امکان سنجی بلوف‌های خاکستری یکی از مهم ترین مسائل سیاست استراتژیک محسوب می‌شود‌. مثلا "اسرائیل بزودی به تاسیات اتمی ایران حمله می‌کند" نمونه‌ای از یک بلوف خاکستری است‌. هزینه بالای این گونه حملات‌، امکان آن را کم می کند اما با یک استراتزی غلط می‌توان این هزینه‌ی بالا را "کم" کرد و "امکان" آن را بالا برد.

نتیجه گیری:

نیم نگاهی به آخرین بلوف‌های محمود احمدی نژاد *** در عرصه‌ی سیاست داخلی و خارجی نشان می‌دهد حجم بلوف‌های سیاه او به طرز معناداری بیشتر شده‌اند و این از طرفی نشان از استیصال او به عنوان رئیس دولت است و از طرفی دیگر نشان‌گر هزینه‌های بالای تصمیم گیری‌های احمدی نژادی است .

باری‌، به زعم نگارنده – که همه چیز را منطقی – فلسفی می‌بیند - آخرین بلوف های محمود احمدی نژاد‌، نشانه‌هایی از پایان بازی دارد. نتیجه هرچه باشد‌، این بازی بردوام نخواهد ماند .

Subscribe to comments feed نظرات (1 نوشته شد):