اخلاق روزنامه نگاری و روزنامه‌نگاران بی‌اخلاق!

خبرنگار فقید و نویسنده معروف، جان هرسی که تاثیرات حمله اتمی به هیروشیما را پوشش خبری داد، می گوید: "قانون مقدسی در روزنامه نگاری وجود دارد که نویسنده نباید از خود چیزی ابداع کند. شرح نوشته شده در برگه مجوز نشر، باید چنین نوشته شده باشد: هیچ کدام از این مطالب ساختگی نیست." روزنامه نگاران بطور دائم برای تولید خبرهای داغ تحت فشار بنگاه های خبری هستند، بالخص روزنامه نگاران حزبی که تابع بدون چون و چرای احزاب حامی خود هستند، این فشار وضعیت بغرنج آمیزی برای آنها ایجاد می کند و آنها بر سر دوراهی های اخلافی قرار می گیرند. آنها باید با رعایت اصول اخلاقی در روزنامه نگاری، اخبار خود را عاری از دروغ و کژاندیشی کنند. که البته این خود نیاز به یک سیستم فکری سالم و صحیح دارد.

خانم معصومه علی‌نژاد قمی، که بنام مسیح علی نژاد شناخته شده اند مطلبی اخیرا منتشر کردند که با نقض تمامی اصول حرفه ای روزنامه نگاری، و با عرض غرض و مطرح کردن افترا و جعل خبر، به حیثیت روزنامه نگاری خود آسیب رساند. قصد ندارم که بیش از این به دروغ ها و افتراهای مطرح شده در مطلب آن خانم، بپردازم که پس از مصاحبه خواهر و مادر ندا با بی بی سی، پرده از دروغ و افتراهای خانم مسیح علی نژاد برداشت اما مایلم چند نکته را یادآوری کنم.

خبرنگار فقید و نویسنده معروف، جان هرسی که تاثیرات حمله اتمی به هیروشیما را پوشش خبری داد، می گوید: "قانون مقدسی در روزنامه نگاری وجود دارد که نویسنده نباید از خود چیزی ابداع کند. شرح نوشته شده در برگه مجوز نشر، باید چنین نوشته شده باشد: هیچ کدام از این مطالب ساختگی نیست."

روزنامه نگاران بطور دائم برای تولید خبرهای داغ تحت فشار بنگاه های خبری هستند، بالخص روزنامه نگاران حزبی که تابع بدون چون و چرای احزاب حامی خود هستند، این فشار وضعیت بغرنج آمیزی برای آنها ایجاد می کند و آنها بر سر دوراهی های اخلافی قرار می گیرند. آنها باید با رعایت اصول اخلاقی در روزنامه نگاری، اخبار خود را عاری از دروغ و کژاندیشی کنند. که البته این خود نیاز به یک سیستم فکری سالم و صحیح دارد.

بر همین اساس، اصول نه گانه ای برای اخلاق روزنامه نگاری در نظرگرفته شده است که عبارتند از:

1. نخستین وظیفه روزنامه نگاری حقیقت است
2. وفاداری به شهروندان کشورش، بالاتر از وفاداری به سازمان یا حزبی که به آن وابسته هستند!
3. اثبات حقایق، اساس کار است. تحقیق و درستی خبر، اساس و جوهر مقررات روزنامه نگاری است.
4. روزنامه نگار باید مستقل بمانند.
که من در این مطلب خاص به اشاره 4 اصل فوق از 9 اصل رزونامه نگاری، اکتفا می کنم.

خبر خانم مسیح علی نژاد نه تنها باردیگر به ما نشان کرد که جعل خبر کار بسیار زشت و نکوهیده ای است که جز شرمساری برای روزنامه نگار نخواهد داشت و به اعتبار حرفه ای روزنامه نگار لطمه خواهد زد بلکه یادآور مهمترین اصل اخلاقی انسان نیز هست، که دروغ گویی را مذموم می داند. و همچنین در اصول روزنامه نگاری، جعل خبر نادیده گرفتن یکی از مهمترین معیارهای بنیادی در زونامه نگاری است.

جامعه خفقان زده امروز ما و با کمبود اطلاعات صحیح، روزنامه نگاران با پایبندی به اصول اخلاقی می توانند دریچه ای بسوی آگاهی باشند. در شرایطی که محدودیت اطلاعات صحیح در جامعه ما، وضع اسفبار کمبود اطلاعات و افزون اطلاعات نادرست را دربرداشته، نیاز به روزنامه نگاران پایبند به اصول اخلاقی بیشتر و بیشتر است. در این شرایط است که یک روزنامه نگار،  خود را در برابر یک ملت باید مسئول بداند و با تعهد به اصول روزنامه نگاری و وفاداری به آن، بایستی از جعل و خبرسازی پرهیز کند و به فشارهای روزنامه، سایت و حزب موردعلاقه خویش، وقعی ننهد.

متاسفانه شاهد بودم که چندی دیگر روزنامه نگار ایرانی نیز با بی توجهی به اصول مطرح شده، به همان سبک خانم مسیح علی نژاد، و به لطف تراوشات غیرمستند ذهنی شان به تکفیر پرداختند. بطور مثال نیک آهنگ کوثر می نویسد:
"من امروز تحت تاثیر نوشته دوست و همکارم مسیح علی‌نژاد قرار گرفتم. به این دلیل که رسمی‌ترین نوشته‌ای بود در رد ماجرای نامزدی ماکان و ندا......"

جناب نیک آهنگ، شما دیگر چرا؟! شما که به عنوان یک روزنامه نگار بهتر میدانی که باید از صحت منابع خبری خود اطمینان داشته باشی و خود بطور مستقل از صحت آنها اطمینان کسب کنی. شما باید همچون یک روزنامه نگار، متعهد به این اصول باشید، اگرچه در خودنویس بنویسید! در خودنویس نوشتن، مسئولیت و تعهد جنابعالی را نه تنها کم نمی کند بلکه دو چندان می کند چون ممکن است دیگر دوستان شهروند-خبرنگار، شما را الگو قرار بدهند.

در آن مطلب ادامه داده اند:
"می‌دانید چند نفر به خاطر همین آقای ماکان دچار مشکل شده‌اند؟ تنها به این خاطر که خیال کرده‌اند طرف نامزد مرحوم ندا بوده است. بروید تحقیق کنید."

جناب نیک آهنگ، آخر شما و دوستان همکارتون چه زمانی فراخواهید گرفت که نباید بدون اثبات جرم به افراد افترا وارد کرد؟! این چه خبری است که مردم باید بروند و تحقیق کنند "بروید و تحقیق کنید"! مگر شما بنگاه زردنویسی ایجاد کردید؟ اگر خودنویس، زردنویس است، بفرمایید تا من تکیف خود را بدانم.

در پایان مطلبم را با این جمله از راهنمای روزنامه نگاری مستقل به پایان می رسانم:

"در تمام دنیا روزنامه نگارانی که تابع ضوابط اخلاقی هستند، حرف در دهان مردم نمی گذارند و در همه جای دنیا جعل خبر، نادیده گرفتن معیارهای بنیادی در روزنامه نگاری است."

جان ريچارد هرسی (١٩٩٣- ١٩١٤)، روزنامه نويس پيشين مجلات تايم و نيويورکر، نويسنده آثاري است از جمله ناقوسي بر مرگ آدانو (برنده جايزه پوليتزر١٩٤۵) و هيروشيما (نيويورک، ١٩٤۶).

منابع:

راهنمای روزنامه نگاری مستقل

Subscribe to comments feed نظرات (1 نوشته شد):