اندر فواید انتقاد

بارها از دوستان و همکاران شنیده‌ام که بهتر است همراه با موج حرکت کنی و به قول خارجی‌ها Politically Correct باشی. یعنی از انتقاد از عملکرد کسانی که طرفداران زیادی دارند بپرهیز. اینها تحمل نقد و «گیر» را ندارند و سریع مسائل را شخصی می‌کنند. اما نمی‌توان از کنار کامنت‌های متفاوتی که پای مطالب گذاشته می‌شود به راحتی گذشت. می‌توان از خیلی‌ها فهمید که ناراحتی کامنت‌گٔذار بابت زیر سوال رفتن قهرمانش است، اما برخی به نکاتی اشاره می‌کنند که می‌تواند راهگشا باشد. منتهی از چه باب؟ درک این مهم سخت نیست که در بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز، طرفداران یک نامزد از هیچ انتقاد یا مدرکی که کاندیدایشان را زیر سوال ببرد خوششان نمی‌آید. رسانه‌هایی که نقش «حامیانه» می‌گیرند نیز همچون «فاکس نیوز» نماینده خود را به عرش می‌برند و رقیب را به زیر فرش. این سیاه و سفید کردن البته چیز جدیدی نیست. به نظر من، راهبران جنبش سبز این روزها دارند انتقادها را می‌خوانند، البته اگر متملقان رسانه‌ای که کاری جز تشویق ندارند اجازت فرمایند. با آنکه به گفته بعضی منتقدین، سریال‌های تاریخی تلویزیون ایران سرشار از خطاهای تاریخی‌اند، اما می‌توان مطمئن بود که چیزکی بوده که چیزی بر اساسش ساخته باشند، از جمله سریال‌های مرتبط با زندگی امیرکبیر و ناصرالدین شاه. نوع نگرش یا به عبارت بهتر، قلم‌زنی تعدادی از هواداران جنبش «شاغل» در رسانه‌های مختلف مرا به یاد نزدیکان مهدعلیا می‌اندازد. وقتی هم درباب راهبران جنبش می‌نویسند، چنان فضا را سیاه و سفید می‌کنند که محدوده خاکستری را از پیش نابود شده فرض کرده‌اند.

اینکه امروز مهدی کروبی می‌گوید که نباید از ریختن به خیابان ترسید، نمی‌تواند چندان همگام با نوشته‌های ترسان و لرزان بعضی رسانه‌های «سبز» بعد از ماجرای قرقیزستان باشد. اینکه میرحسین موسوی برای روزجهانی کارگر بیانیه می‌دهد و روز معلم را گرامی می‌دارد، نمی‌تواند اثرپذیری او از محافظه‌کاری طبقه جدید ولایی جنبش ارزیابی شود.

به هر شکل، اینان حتما متوجه شده‌اند که که نیاز مردمی که از حاکمیت سرخورده‌اند و البته به تداوم نظام ولایی هم امیدی ندارند و بی‌اعتمادی‌شان به «آخوندبازی»  فراتر از تعارف‌های آنلاین رسانه‌های سبز و سبزاللهی‌است.

چند نفر از نزدیکان دور و دوران نزدیک در باب استفاده از ترکیب جدید «سبزاللهی» تذکرم دادند. گفتند آدم را به یاد «حزب‌اللهی»‌های اول انقلاب می‌اندازد. گفتم هدفی جز این نداشتم که اندکی اذهان دوستان جوان‌تر راتکان بدهم که لا‌اقل ببینند گذشتگان افراطی‌شان به چه راه‌هایی رفته‌اند.

سال ۱۳۵۸ بود که راهی استان فارس شدیم. پیش از انتخابات ریاست جمهوری بود. از روی دیوارهای شیراز می‌توانستم بفهمم شهر چه خبر است. دیوارهای خیابان فردوسی آدم را یاد دفترچه خاطرات می‌انداخت...هر هفته عوض می‌شد.

قلع و قمع هوادارن گروه‌های سیاسی «غیر مسلمان» را می‌شنیدی، اما اعتراض انقلابیون مسلمان به این ظلم را نه.

ماجرای انقلاب فرهنگی دانشگاه شیراز را از فامیل می‌شنیدی، از خشونت «فالانژ»ها، از نامردی اطرافیان نماینده جدید مجلس وقت...اخراج استادان...بی‌سرانجامی دانشجویان...

آخر خرداد ۶۰ را باید می‌بودی تا می دیدی شیراز چه خبر بود...دختران دانشجویی که امروز می‌دیدی‌شان و چند ماه بعد می‌شنیدی اعدام شده‌اند...قدرت‌گیری گروهی از دانشجویان «مسلمان» که بعدها به قدرت رسیدند و مقام و منزلتی یافتند و هیچگاه زبان باز نکردند که بگویند در آن روزها چه گذشت...گویی نیازی به پاسخ‌گویی درباب حمایت از قدرت سرکوب‌گر و عمله ظلم شدن از گناهان کبیره است...ترکیب آن جوانان را می‌توانی باز هم ببینی...

آن روش و تفکر هنوز هم زنده است. تبلیغ یک‌جانبه به نفع یک فرد یا جناح، نادیده گرفتن بخش بزرگی از جامعه، عدم ایجاد فضایی برای گفتگو، خودمحوری و تکبر.

به گمان من سال‌های سال است که برای در قدرت بودن، یا به قدرت رساندن این نگاه و گروه هزینه داده‌ایم. شاید بهتر باشد نگاهی انتقادی داشته باشیم. نگاهی که هم میرحسین را بیشتر از تملق‌های بی‌ارزش کمک می‌کند و هم کروبی را. این قربان صدقه‌ها و سوپرمن جلوه دادن‌ها در نهایت مسیر دیکتاتوری جدیدی را هموار می‌کند.

Subscribe to comments feed نظرات (11 نوشته شد):