شطرنج با حریفی که تخته نرد بازی می‌کند

اعدام دو نفر از متهمان «براندازی» باعث ناراحتی و نگرانی بسیاری از ایرانیان داخل و خارج از کشور شده است. گفته می‌شد که کوتاه آمدن بعضی از سران جنبش اعتراضی، برای کاستن از احتمال اعدام تعدادی از متهمان هم بوده است. از ۱۳۷۶ تا کنون، هر گاه اصلاح‌طلبان محکم عمل کرده‌اند، قدرت مانور رقیب و حاکمیت را گرفته‌اند. اما افتادن در بازی فرسایشی حاکمیت و از دست دادن پتانسیل ایجاد تغییر، بدون ملاحظه‌کاری‌های راهبران جریان اصلاح‌طلبی میسر نبوده است. اعدام دو نفر از متهمانی که حتی گفته می‌شود یکی از آنها پیش از انتخابات ریاست جمهوری بازداشت شده و البته به علت عضویت احتمالی در انجمن پادشاهی، امکان حمایت از آنان از سوی اصلاح‌طلبان گرفته شده، نشانه مبارکی نیست. در حال حاضر، ۹ محکوم به اعدام دیگر هم منتظر نتیجه بررسی احکام در دادگاه تجدید نظر هستند. می‌توان به این نتیجه رسید که بخشی از حاکمیت برای نشان دادن عزم خود بر حفظ نظام به هر قیمتی، حاضر است پی در پی منتقدین را به اتهام محاربه دار بزند تا حلقه را بر بخش نزدیک به حکومت جنبش اعتراضی تنگ‌تر کند.

در حال حاضر، تعدادی از فعالان حقوق بشر از جمله کوهیار گودرزی، دبیر سابق کمیته گزارشگران حقوق بشر با اتهام‌هایی نظیر محاربه مواجهند. گفته می‌شود که دادستان تهران، کمیته گزارشگران حقوق بشر را همراه سازمان مجاهدی خلق خوانده است. با این حساب امکان دفاع از این فعالان نیز به تدریج از  اصلاح‌طلبان گرفته می‌شود. رهبران جنبش سبز همچنین  نمی‌توانند از حقوق بهایی‌هایی که در ماه‌های اخیر بازداشت شده‌اند دفاع کنند.

اگر بخواهیم کل ماجرا به شکلی تصویری ببینیم، می‌توان دید که جنبش قلعه‌ای در اختیار دارد که با ضعف شوالیه‌هایش، اندک اندک بخش‌های مختلف قلعه را دارد به رقیب واگذار می‌کند. ممکن است حامیان این شوالیه‌ها، از مرحوم «ممد بوقی» پیشی بگیرند، اما نتیجه کار فرق چندانی نخواهد کرد.

شاید مشکل این باشد که راهبران جنبش می‌خواهند شطرنج‌وار بازی را پیش ببرند، اما رقیب قاعده بازی خودش را تحمیل می‌کند که بر اساس فکر مطلق هم نیست.

این روزها بسیاری بحث بازی فوتبال را طرح کرده‌اند که کسی چون کروبی، توپ را به عقب پاس داده تا فضاسازی کند. احتمالا حرف درستی است، اما می‌توان حدس زد که کروبی هم نمی‌داند یا فراموش کرده که حریف دارد «راگبی» بازی می‌کند، نه فوتبال. به گمان من، بازی کردن بر اساس روش بازی که حریف به آدم تحمیل می‌کند، نتیجه‌ای جز شکست نخواهد داشت. با مرور وقایع ۱۲ سال گذشته، می‌توان دید که چه زمانی اصلاح‌طلبان موفق عمل کرده‌اند و چه زمانی، فرصت‌ها را از دست داده‌اند.

جنبش، هنوز شبکه‌های اجتماعی را دارد. اگر فعالان این شبکه‌ها بتوانند مستقل از محافظه‌کاری و ملاحظه‌کاری رهبران جنبش، فضا را به سمتی ببرند که میزان فشار به حاکمیت بیشتر شود، نتیجه مطمئنا فراتر از انتظار سیاسیون خواهد بود.

۲۲ بهمن یک آزمون بزرگ است. گروهی از اعضای مجمع روحانیون مبازر، از مخاطبان خود خواسته‌اند همان بازی مورد نظر حاکمیت را بکنند.

سوال اینجاست؛ آیا فعالان شبکه‌های اجتماعی، چنین خواهند کرد؟

Subscribe to comments feed نظرات (15 نوشته شد):