توافقی علیه دولت ایران؟

عزیز دو-ویک ، رهبر دو فاکتوی دولت فلسطین

در میانه بحران سیاسی دولت ایران، رهبر تازه از اسارت رها شده حماس اعلام کرده است که حاضر است حق حیات اسرائیل را به رسمیت بشناسد. در صورتی که این تصمیم تنها ژست سیاسی نباشد و برآمده از چرخشی استراتژیک در حماس باشد، دولت ایران در آستانه تحریم‌های بین المللی برای پروژه اتمی‌اش با مشکلی جدید مواجه شده است.

اورشلیم پست گزارش می کند که دو-ویک، رهبر برجسته حماس که سه سال را در اسارت اسرائیلی ها به سر برده، اعلام کرده که حاضر است موجودیت اسرائیل را به رسمیت بشناسد. به علاوه حماس آماده است تا اساسنامه‌اش را ملغی کند. دلیل این کار این است که در اساسنامه تاسیس حماس، هدف نابودی اسرائیل به صراحت امده بود. بعد از به قدرت رسیدن حماس در فلسطین، اتحادیه اروپا ارسال هرگونه کمکی به ایشان را منوط به پذیرش حق حیات اسرائیل کرده بود. این اتفاق تقریبا مصادف شد با به قدرت رسیدن محمود احمدی نژاد در ایران و سرازیر شدن کمک‌های مالی و نظامی به به حماس و حزب اله. دو-ویک گرفتن کمک مالی از ایران را تایید کرده است، این در حالی است که دولت ایران همواره کمک مالی را انکار کرده است. اما دو-ویک گفته است که حاضر ست این کمک ها را از کشورهای دیگر و مشخصا از اتحادیه اروپا دریافت کند.

تحریم حماس که به فاصله کمی بعد از درگیری های خونین میان سازمان آزادیبخش فلسطین و حمله اسرائیل به غزه ( تحت کنترل حماس ) صورت گرفت، باعث بروز بحران انسانی در این منطقه شد . اسرائیل علی رغم فشار بین المللی حاضر به باز کردن غزه برای انتقال کمک‌های ضروری، حتی سیمان و آهن آلات نشد. استدلال اسرائیل این بود که حماس با توجه به اساسنامه‌اش، مطابق قوانین بین المللی وضعیت «دشمن» را برای اسرائیل دارد و از این وسایل برای تقویت قوای نظامی‌اش استفاده می‌کند. با این حال ، حاصل این حصر هزاران کشته و فلج شدن اقتصاد غزه برای مدت بیش از دو سال بود.

حماس آخرین مخالف رسمی موجودیت اسرائیل بوده است. مقامات جمهوری اسلامی با تمام تناقض گویی‌ها، همواره گفته‌اند از نظر مردم فلسطین حمایت خواهند کرد.

بررسی موضوع اما از نظر روابط نزدیک حماس و دولت ایران جالب توجه است: خالد مشعل، دبیر سیاسی حماس که بارها به ایران سفر کرده و در تبعید در سوریه به سر می‌برد ظاهرا از طرح دو-ویک حمایت کرده است. واسطه‌ای مصالحه هم یک میلیاردر انگلیسی است که بزرگترین حمایت کننده حزب کارگر انگلستان است و همین هفته به وزیر خارجه انگلستان گزارش خواهد داد. او امیدوار است که با تقویت این روابط، حماس را از تبدیل شدن به یک خطر برای منافع غرب دور کند. صحبت از نتایج این پذیرش نمادین اسرائیل، بدون خبر شدن از واکنش تهران بسیار دشوار است، ولی اگر این موافقت بدون جلب رضایت دولت ایران و با هدف تغییرات استراتژیک در حماس صورت گرفته باشد، دولت ایران یکی دیگر از متحدانش را از دست داده است .

از سوی دیگر ، میانجی گری انگلستان با توجه به اوضاع تیره روابط ایران و انگلستان هم نشانه‌ای بد برای تهران است. فرض اینکه حماس با مطلع شدن از اوضاع راکد اقتصاد ایران، قیمت نفت و بحران سیاسی که دولت ایران دست به گریبان آن است از حمایت دولت ایران نا امید شده و در چرخشی اساسی به سوی غرب متمایل شده است، ایده‌ای رادیکال و برای تند رو های ایران احتمالا بسیار ناامید کننده است. دولت ایران همیشه در مذاکرات با غرب از حماس به عنوان کارتی موثر استفاده می‌کرده است. توقف مذاکرات اتمی ایران نشانه‌ای دیگر بر توافق بدون اطلاع تهران است. با همه این حرف‌ها، بخش مهمی از این توافق مربوط به طرف اسرائیلی است: نظرسنجی‌های اخیر در اسرائیل  مخالف مذاکره با دولت فلسطینی بوده است اما جو جامعه یهودی خارج از اسرائیل به سوی مذاکره متمایل است. باید دید لابی یهودی در اروپا و امریکا چه تصمیمی در قبال این قدم مثبت می‌گیرد.