«گلاب و گل» این دو بیانیه

بهانه‌ی اصلی این نوشته، انتشار خواسته‌های بهینه ی جنبش سبز به روایت گروه پنج نفره‌ای از روشنفکران دینی است، که در حکمت و خیرخواهی آنها تردیدی وجود ندارد .

اما انتشار هم زمان این بیانیه  با بیانیه‌ی هفدهم میرحسین موسوی  و یک سوء تفاهم ِ احتمالی، می تواند آستانه‌ای برای شکاف در خواسته‌های  جنبش سبز  و یا زمینه‌ای برای تردید در رفتار سیاسی مهندس موسوی باشد. این پنج روشنفکردینی، اگرچه  به صراحت حمایت کامل خود را از مواضع سران جنبش و مهندس موسوی اعلام داشته‌اند، اما این اعلام حمایت‌، نمی تواند مانع تبعات‌ سوء‌تفاهم‌های احتمالی از بیانیه‌ی آنها شود. بخصوص اگر این بیانیه  با عکس‌العمل مشابه سایر اعضای جنبش سبز مواجه شود .

یک نمونه 

سازمان نظام پزشکی، سازمان نظام مهندسی  و کانون وکلا  را، به عنوان  سه  تشکل صنفی، حرفه‌ای و تخصصی  در نظر بگیرید. فرض کنید  اراده‌ای خاص با صدور یک دستورالعمل دولتی،  این سه تشکل را منحل کرده و یک نهاد وابسته و غیر تخصصی را جایگزین   آنها می‌کند  تا متولی  و مدافع  و ناظر،  بر  حقوق   پزشکان، مهندسان و وکلا   باشد.

طبیعی است که اعضاء این سه  تشکل حرفه‌ای، این تصمیم را به نفع حقوق بنیادی خود و مصرف کنندگان خدمات خود  نمی‌دانند و با این دستورالعمل  مخالفت می‌کنند. مخالفت با این دستور‌العمل مشترک ، به تدریج به اعضا و شبکه‌های این سه حرفه ، هویت مشترکی می‌دهد  که همانا خواستار لغو آن  دستورالعمل ِ دولتی  است.

فعالان این هویت مشترک، ابتدا خواستار لغو آن  دستورالعمل  دولتی خواهند شد، اما اگر موفق به این کار نشوند به تدریج  اراده خاصی  را  که  منجر به صدور آن دستورالعمل شده است زیر سوال می‌برند . مواجهه شدن این  “هویت ِ جدید”  با آن “اراده خاص”  منجر به اختلال در امور پزشکی و مهندسی و حقوقی کشور شده و به تدریج کشور وارد بحران می‌شود.

اعضا ِ این هویت ِ مشترک، به خاطر ماهیت ِ کار خود و حضور واقعی در میان مردم ، زودتر  متوجه  بحران و اختلالات ناشی از آن می‌شوند. مثلا بیمارانی که می‌میرند. پروژه‌هایی که تعطیل می‌شوند و پرونده‌هایی  که باز می‌ماند، برای پزشکان و مهندسان و وکلا، نشانه‌های  آغاز یک بحران‌اند. از طرفی دیگر، آن اراده خاص، عوارض ِ ناشی از اجرای آن  دستور العمل ِ را طبیعی می‌داند  و مشکلات پیش آمده را  به تدریج قابل حل می‌خواند. این اراده خاص،  با اتکا بر پیشینه‌ی تاریخی و نظریات ِ کارشناسی ِ اطرافیان  و البته استغنای موقعیت ، بحرانی را احساس نمی‌کند  و مرگ و میرها و تعطیلی‌ها را تنها ناشی ازتوطئه‌های  یک دشمن می‌بیند .

به تدریج، تشدید بحران انسانی، اقتصادی  و حقوقی، این هویت جدید را مجبور می‌کند تا در یک بیانیه ضمن اتمام حجت، مسئولیت ِ عواقب ِ ناشی از  بحران را، متوجه‌ی  آن اراده‌ی خاص  کند . در مقدمات بیانیه  ماهیت و  ریشه‌های بحران را  معرفی می‌کند . پس  خواسته‌های اصلی ِ پزشکان، مهندسان و کلا ذکرشده و سپس راهکار های عملی برای حل بحران پیشنهاد می‌شود. البته این بیانیه می‌تواند در نهایت التیماتومی را برای پذیرش شرایط خود و یا آغاز چانه‌زنی بر سر محتویات آن  تعیین کند .

مسئله ی اصلی

در ابتدا ممکن است  اصل بحران و مشکلات ناشی از آن  توسط ِ طرف ِ مثابل انکار شود، طبیعی است که  کار به چانه زنی نمی‌رسد  و حتی بیانیه‌سازان هم به توطئه متهم شوند. اما مقاومت این هویت مشترک، می‌تواند طرف مقابل را وادار به پذیرش ِ اصل بحران  و چانه زنی بر سر خواسته‌ها و راهکارهای ارائه شده نماید.

چانه‌زنی بر سر “خواسته‌ها” و “راهکارها”  آغاز می‌شود  و کار به اولین و مهم‌ترین خواسته یا خواسته‌ها می‌رسد. در این وضعیت پزشکان ممکن است  با توجه به اهمیت ِ حرفه‌ی خود در مواجهه با  جان انسان‌ها،  نخستین خواسته را ابقا ء  حقوق خود بدانند. مهندسان ممکن است تعطیلی پروژه‌های خود را بانی  نابودی زیرساخت های کشور  و باعث ِ  بحران‌های بعدی  بخوانند. اما وکلا هم  تامین و تضمین کلیه حقوق انسانی و اولیه را در گرو حل مشکلات صنفی خود می‌دانند. در حقیقت وکلا این گونه استدلال می کنند که با  احیای ِ کانون وکلا و تامین استقلال و منافع وکیلان راه برای دفاع از حقوق پزشکان و مهندسان هم باز می‌شود. در این حالت اگرچه جان انسان‌ها از اولویت اول برخوردار است اما راهکار مطمئن برای تضمین ِ آن در گروه وکیلان ِ مستقلی است که بتوانند از حقوق اولیه انسان ها و حق حیات  آنان دفاع کنند .

نتیجه آن است که، این  هویت مشترک مجبور است  خواسته‌های خود را به عوامل اصلی تجزیه کند و برای تامین ِ بزرگترین عامل مشترک * راهکاری ارائه دهد  و آن  را  محور مذاکره و چانه زنی قرار دهد.  بدنه‌ی این جنبش هم باید در خصوص ِ تفاوت ِ ماهوی ِ  خواسته‌ها، راهکارها  و چانه‌زنی  توجیه باشد  تا در رسیدن به خواسته‌های خود عجله  نداشته باشد و به خواسته های غیر مشترک و یا درجه دوم و سوم  مراجعه نکند  و به قدرت ِ چانه زنی  بزرگان خود اعتماد کند .

نتیجه گیری

بدنه ی جنبش ِ سبز  ، باید  با دقت در بیانیه‌ی هفدهم، آگاه باشد که مهندس موسوی در آن بیانیه ،تاکید کرده است که ” راه حل خود را برای خروج از بحران ” ارائه می‌دهد و روشفکران ِ دینی هم  در بیانیه خود آورده‌اند :”ما ضمن حمایت کامل از مواضع رهبران جنبش در داخل کشور (موسوی، کروبی و خاتمی) روایت خود را از خواسته‌های بهینه جنبش سبز مردم ایران اعلام می‌کنیم ” . این که خواسته‌های جنبش ِ سبز کدام‌اند ، می تواند معرکه‌ی آرا باشد اما  در این شرایط آنچه مهم است حمایت از مواضع و راه حل  رهبران ِ جنبش ِ سبز در ایران است .

همین جا یادآوری می‌کنم ، مهندس عباس عبدی و دکترحمید دباشی نیز دو خیرخواه و همراهی بودند که  ضمن ِ حمایت و تائید ِ بیانیه هفدهم، هر کدام بر آن ایرادی وارد کردند که به زعم ِ نگارنده،  هیچ‌کدام وارد نبودند. مهندس عبدی در گفتگو با فرارو گفته است : “به آن جمله آخر که این مسائل احتیاج به گفتگو و مذاکره ندارد، انتقاد دارم”  و دکتر دباشی در جرس آورده است “ضعیف‌ترین بخش‌های بیانیه‌ی  آقای موسوی را اما من آنجا می‌دانم که ایشان از مقام ضعف و توضیح واضحات صحبت میک‌نند که ما نه آمریکایی هستیم و نه انگلیسی .”

به زعم ِ نگارنده ، هر دو انتقاد  منشا یکسانی دارند و آن عدم توجه به “مخاطب خاص “ِ  بیانیه  -  در کنار ِ مخاطبان ِ عام ِ آن – است . ابراز استقلال ِ جنبش ِ سبز از بیگانگان ، محکوم کردن حرمت شکنی در عاشورا و سخن گفتن از موضع ِ حکمت ِ و تدبیر و خیرخواهی،  ذهن ِ خواننده را به سمت مخاطبی خاص می برد که قرار است در کنار سایر مخاطبان ، تصمیم گیرنده اصلی باشد. بدیهی است درچارچوب این بیانیه و در وضعیت ِ فعلی  ” مذاکره “  نمی‌تواند  پیشنهاد مناسب و ممکنی قلمداد شود و استفاده از ادبیات ِ طرف ِ مقابل نیز ضروری است. چارچوب ِ قانونی حاکم بر رفتار سیاسی ِ  میرحسین موسوی باید درک شود و مادامی که قانون اساسی محور ِ حرکت ِ جنبش  است باید مورد احترام و التزام قرار گیرد .

* آنگاه که به نام جنبش ِ سبز سخن می گوئیم باید به بزرگترین مقسوم علیه مشترک (ب.م.م.)  اعضا ِ جنبش سبز  اشاره کنیم ، نه به معدل خواسته ها یا حداقل خواسته ها و یا کوچکترین مضرب مشترک (ک.م.م ) خواسته ها . خاستگاه اصلی این جنبش نیز همین بود . “رای من کجاست  ” بزرگترین عامل ِ  مشترکی است که در  انتخابات ، دموکراسی ، حقوق بشر و… می تواند حضور داشته باشد .

Subscribe to comments feed نظرات (0 نوشته شد):