متافیزیکِ جادو

اخبار روزانه ایران از رمال و جن گیر و کف بین ورم کرده است. ایضا از آدم‌هایی مذهبی که با حالتی ترس‌خورده، از باطل بودن این روش ها حرف می‌زنند. ظاهرا کسی از مذهبیون، منکر اثرگذاری این روش‌ها نیست، تنها از اینکه دست نااهل افتاده شاکی‌اند.

اگر فکر می‌کنید که هراس اسلام‌گرایان از جادو چیز یگانه‌ای است، سخت در اشتباهید، خالق هری پاتر، جی کی رولینگ،‌ علی‌رغم اینکه بارها تاکید کرده که یک مسیحی مومن است، از سوی ریز و درشت کلیسا و مومنین متهم به ترویج خرافه و جادو شده، بله درست خواندید، نویسنده کتاب کودکان متهم به ترویج خرافه! اما این همه‌اش نیست، جوزف رتزینگر، که امروز به نام پاپ بندیکت می شناسندش، پیش از رسیدن به این منصب الهی، در اظهار نظری گفته بود که کتاب‌های هری پاتر، «باعث فساد در ایمان مسیحی» و مضر به مبانی مسیحیت است.

از کنار هم گذاشتن این دو، نتیجه‌ای مشکوک می‌توان گرفت: مومنین یا باور دارند که جادو، به اندازه ایمان در امور دنیوی موثر است، یا اینکه به خوبی توجه دارند که هر دو به یک اندازه بی‌اثر است. در هر دو صورت، رفتارشان قابل فهم است: اگر رقیبی به قدرت سلک ما در میدان باشد، ممکن است مومنین از راه بدر شوند، و در حالت دوم ، اگر جنس دیگری در بازار باشد، توان تشخیص مومنین بالا می‌رود.

ایرادی که بسیاری از روشن‌گران جریان نو الحادی به باورمندان می‌گیرند، زندگی کردن با دو مجموعه کاملا متناقض از ارزش هاست: برای محک زدن کتاب کودکان، می‌شود گفت که حرف زدن از هرچیزی ممکن است منجر به واقعیت پیوستن‌اش بشود، به خدای ادیان ابراهیمی که می‌رسیم اما، پیش از حرف زدن درباره‌اش، وجودش فرض گرفته شده است. تفریح مردم با قضا و قدر(کف بینی) نام‌اش می‌شود «جادو»، توضیحاتی مفصل درباره جن و آداب و رسوم و رگ و ریشه‌اش می‌شود «متافیزیک». در هر مطالعه جدی انسان شناسی، خویشاوندی ادیان با خرافه پرستی و جادو گری و آیین شمنیسم، پیش فرض گرفته می‌شود، در حالی که آشکارگویی چنین حرف‌هایی در سرزمین مومنین عواقب خطرناکی دارد.

در بازگشتی به زندگی روزمره ایرانیان، می‌شود پرسید که حرف پاپ با نماینده ولی فقیه‌ای که می گوید که رییس دفتر ریاست جمهوری، از طریق ریاضت کشیدن به نیروهایی رسیده چقدر تفاوت دارد؟ شاید پاپ بر خلاف عموزاده‌های سامی مسلک‌اش این قدر عزت نفس دارد که ترس‌اش را از «جادو» پنهان کند.

Subscribe to comments feed نظرات (2 نوشته شد):